“Mbi origjinën e specieve” (ose “Prejardhja e llojeve”) botuar #sisot më 24 nëntor 1859, është një vepër e literaturës shkencore nga naturalisti Charles Darwin e cila konsiderohet si themeli i biologjisë evolucionare.
Libri i Darvinit prezantoi teorinë shkencore se popullatat evoluojnë gjatë brezave përmes një procesi të seleksionimit natyror. Nëpërmjet provave u arrit në përfundimin se diversiteti i jetës u ngrit nga prejardhja e përbashkët përmes një modeli të degëzuar të evolucionit. Darvini përfshiu prova që ai kishte mbledhur në ekspeditën e Beagle në vitet 1830 dhe gjetjet e tij të mëvonshme nga kërkimi, korrespondenca dhe eksperimentet.
Teoria e evolucionit e Darvinit bazohet në faktet kryesore dhe konkluzionet e nxjerra prej tyre, të cilat biologu Ernst Mayr i përmblodhi si më poshtë:
- Çdo specie është mjaft pjellore saqë nëse të gjithë pasardhësit do të mbijetonin për t’u riprodhuar, popullsia do të rritej (fakt).
- Pavarësisht nga luhatjet periodike, popullatat mbeten afërsisht të njëjtat madhësi (fakt).
- Burimet (si ushqimi) janë të kufizuara dhe janë relativisht të qëndrueshme me kalimin e kohës (fakt).
- Pason një luftë për mbijetesë (konkluzion).
- Individët në një popullsi ndryshojnë ndjeshëm nga njëri-tjetri (fakt).
- Pjesa më e madhe e këtij variacioni është e trashëgueshme (fakt).
- Individët më pak të përshtatshëm për mjedisin kanë më pak gjasa të mbijetojnë dhe më pak të riprodhohen; individët më të përshtatshëm për mjedisin kanë më shumë gjasa të mbijetojnë dhe të riprodhohen dhe t’ua lënë tiparet e tyre trashëguese brezave të ardhshëm, gjë që prodhon procesin e seleksionimit natyror (fakt).
- Ky proces i ndikimit të ngadaltë rezulton në ndryshimin e popullatave për t’u përshtatur me mjedisin e tyre, dhe në fund të fundit, këto ndryshime grumbullohen me kalimin e kohës për të formuar specie të reja (konkluzion).
Dita e Evolucionit, shënuar më 24 nëntor të çdo viti, është një manifestim për të përkujtuar përvjetorin e botimit të parë të “Mbi origjinën e specieve” nga Charles Darwin më 24 nëntor 1859. Festime të tilla janë mbajtur për më shumë se një shekull, por termi specifik “Dita e Evolucionit” për përvjetorin duket të jetë një neologjizëm i cili u krijua para vitit 1997. Duke theksuar kontributet e Darvinit në shkencë, ngjarjet e ditës përdoren për të edukuar faktet, konkluzionet dhe risitë rreth biologjisë evolucare.
#evolutionday#internationaldays #sisot #CharlesDarwin #bibliotekapublikeelbasan
https://en.wikipedia.org/wiki/Evolution_Day